Het Herstelcongres - Innovatieve sleutels in de GGZ
Het herstel van mensen in de langdurige ggz blijft een uitdaging. Ondanks alle kennis blijft het zoeken naar werkzame sleutels. In dit Herstelcongres staan actuele en vernieuwende perspectieven centraal, zodat herstelondersteunende zorg verder kan worden versterkt. Te denken valt aan: patroondiagnostiek, leefstijl, emotieregulatie, traumasensitieve zorg, financieel welzijn en passende woonvormen voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Maar ook project Groen, laat ons zien hoe de zorg ook echt anders kan.
In dit congres komen wetenschappelijke inzichten, professionele expertise en ervaringskennis samen, met oog voor de mens achter de problematiek en de context waarin herstel plaatsvindt. Het congres biedt ruimte voor reflectie, dialoog en praktische handvatten voor de dagelijkse praktijk. Deelnemers krijgen inspiratie en concrete aanknopingspunten om bij te dragen aan een menswaardige, effectieve en toekomstbestendige GGZ, waarin participatie, betekenisgeving en eigen regie centraal staan.
- patroondiagnostiek;
- dialectische gedragstherapie als perspectief bij emotieregulatieproblemen;
- traumasensitieve zorg;
- leefstijl systematisch betrekken in diagnostiek en behandeling;
- artificiële intelligentie (AI) ter ondersteuning van psychiatrische zorg;
- herstelondersteuning, tien jaar na 'Over de brug';
- de invloed van psychiatrische aandoeningen op het financieel welzijn;
- Project Groen als voorbeeld van vernieuwende jeugdzorg;
- afbouwen van psychofarmaca, de voordelen en risico’s;
- handvatten voor de dagelijkse zorgprakijk bij onbegrepen gedrag;
- cultuursensitief werken;
- succesfactoren en knelpunten van Beschermd Thuis.
Deelsessies:
1. Gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen: hoe doen we dat in de praktijk van GROEN en waar begin je?1. Gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen: hoe doen we dat in de praktijk van GROEN en waar begin je?
Gezamenlijke verantwoordelijkheid vraagt meer dan goede intenties: het vraagt om helderheid, lef en samenwerking in de praktijk. In deze deelsessie staat co-creatie centraal als manier om dat concreet te maken. Door het delen van ervaringen bij Expertisecentrum GROEN gaan we gezamenlijk kijken hoe dagelijks handelen vorm krijgt als gezamenlijke verantwoordelijkheid de basis is. Het doel van deze sessie: • inzicht krijgen in wat gezamenlijke verantwoordelijkheid werkelijk betekent in het dagelijks handelen; • herkennen welke belemmeringen én kansen er zijn in eigen praktijk; • ervaren hoe co-creatie eigenaarschap, vertrouwen en verbinding versterkt; • en een eerste, haalbare stap formuleren om hiermee direct aan de slag te gaan. • Werken met ervaringskennis als gelijkwaardige bron van kennis binnen teams.
MSc Dide Hoop
2. Patroondiagnostiek in de praktijk: een demonstratie
Patroondiagnostiek is een nieuwe diagnostische methode waarin complexiteit wordt omarmd en menselijke waarden voorop staan. De taal van ‘patronen’ waarin mensen vastlopen en die de problemen in stand houden staat hierin centraal. Het combineert de co-creatie van een casusformulering met herstelprincipes. Deze procedure is ontwikkeld door de Parnassia Groep en wordt momenteel geïmplementeerd in de klinische praktijk van verschillende gespecialiseerde GGZ-instellingen binnen deze organisatie. In deze deelsessie zal, na een korte introductie, een demonstratie worden gegeven van hoe Patroondiagnostiek er in de praktijk uitziet. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van een casus en is er ruimte voor vragen uit de zaal. Na afloop is de deelnemer in staat om: • De uitgangspunten en doelstellingen van het Patterns of Life-project en Patroondiagnostiek te beschrijven; • het concept van probleeminstandhoudende patronen binnen een bio-psycho-sociaal-cultureel kader te verklaren; • de kernverschillen tussen Patroondiagnostiek en traditionele diagnostische benaderingen te benoemen; • te begrijpen hoe co-creatie, herstelprincipes en waarden een rol spelen binnen Patroondiagnostiek; • de praktische toepassing van Patroondiagnostiek te volgen en te duiden aan de hand van een casus.
Drs. Annemarie Mulder
3. Financieel welzijn en psychiatrie: wat weten we en wat kunnen zorgprofessionals doen?
Bijna de helft van de Nederlanders krijgt in hun leven te maken met een mentale aandoening. De mentale gezondheid wordt niet alleen beïnvloed door persoonlijke factoren, maar ook door bredere maatschappelijke omstandigheden, zoals ongelijkheid en bestaansonzekerheid. Tegelijkertijd kan een mentale aandoening belangrijke onderdelen van het leven onder druk zetten, zoals werk, onderwijs en financiële zelfstandigheid. Hierdoor lopen mensen met mentale problemen een groot risico op bestaansonzekerheid. Alarmerend genoeg leeft 55% van de mensen met langdurige mentale aandoeningen in armoede, tegenover 3,1% van de algemene bevolking. Dit leidt tot een vicieuze cirkel waarin mentale problemen en financiële instabiliteit elkaar blijven versterken. In deze presentatie kijken we naar wat bekend is over het financiële welzijn van mensen die leven met een psychiatrische aandoening, waaronder hun financiële tevredenheid en financiële vaardigheden. Ook kijken we naar wat zorgprofessionals kunnen doen om de situatie van hun cliënten te verbeteren. Leerdoelen: 1. Na afloop van de presentatie kan de deelnemer uitleggen wat de invloed is van psychiatrische aandoeningen op het financieel welzijn, inclusief financiële vaardigheden en financiële tevredenheid. 2. Na afloop van de presentatie kan de deelnemer beschrijven welke rol zorgprofessionals kunnen spelen in het ondersteunen en verbeteren van het financiële welzijn van mensen met een psychiatrische aandoening
Prof. Dr. Janneke Koerts
4. “Verward is zo gek nog niet”
Het helpt niet om mensen met onbegrepen gedrag uit te sluiten of te stigmatiseren. Doen we het uit angst voor het onbekende? Het zegt iets over ons onvermogen om hier goed mee om te gaan. Wat kunnen we doen om mensen die buiten de boot dreigen te vallen, weer mee te laten doen? Een zoektocht naar medemenselijkheid en handvatten voor de dagelijkse hulpverleners. En vooral: wat doen we al wel goed en wat kunnen we daarvan leren!
Gerard Lohuis
5. Sociaal-culturele verschillen bij de inzet van ervaringsdeskundigheid
Ervaringskennis en de inzet hiervan als ervaringsdeskundige wordt gekleurd door de sociaal-culturele context. Schaamte, stigma, trauma hangen samen met culturele codes en waarden. Ervaringsdeskundigen werken op basis van de waarden gelijkwaardigheid en wederkerigheid. In hoeverre dat mogelijk is en past, hangt af van de context. We zien dat cultuursensitief werken van belang is, wil ervaringsdeskundigheid goed kunnen aansluiten. En juist dat aansluiten is een kerncompetentie van ervaringsdeskundigen. In deze workshop gaan we in op cultuursensitief werken als ervaringsdeskundige. Leerdoelen: • Bewustwording van cultuurspecifieke aspecten aan ervaringskennis • Inzicht in het belang van cultuursensitief inzetten van ervaringsdeskundigheid.
Dr. Rosalie Metze en Dr. Alie Weerman
6. De hoe-wat-waar van het afbouwen van psychofarmaca
In deze deelsessie zal ingegaan worden op het afbouwen van psychofarmaca. Informatie over het waarom van minderen en stoppen, mogelijke voordelen en risico’s, en de voorwaarden voor een zorgvuldig afbouwproces komen aan bod. Daarnaast wordt aandacht besteed aan afbouwstrategieën, het herkennen van onttrekkingsverschijnselen en het belang van goede begeleiding en gezamenlijke besluitvorming. Algemene principes over afbouwen komen aan bod, wetenschappelijke studies specifiek over antipsychotica worden gebruikt om belangrijke punten te illustreren. Dit zal worden afgewisseld met de ervaringen van een ervaringsdeskundige die zelf psychofarmaca heeft afgebouwd. Na afloop van deze deelsessie: *Heeft de deelnemer inzicht in de voordelen en risico’s van minderen en stoppen met psychofarmaca. *Kan de deelnemer de randvoorwaarden voor een zorgvuldig afbouwproces beschrijven. *Kan de deelnemer algemene afbouwprincipes en -strategieën benoemen.
Dr. Stijn Crutzen en Albert Vogel
7. Leefstijl in de Psychiatrie: De Invloed van de Zorgprofessional op Herstel en Behandeling
In deze deelsessie staat leefstijl centraal als kerncomponent van de psychiatrische behandeling. Deelnemers krijgen inzicht in hoe leefstijlfactoren zoals voeding, beweging, slaap en sociale verbondenheid het beloop van psychische klachten beïnvloeden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de leefstijl van de patiënt, maar ook naar de leefstijl van de zorgprofessional en hoe deze – bewust en onbewust – effect heeft op houding, behandeling en motivatie van patiënten. Aan de hand van klinische voorbeelden en reflectie wordt verkend hoe leefstijldiagnostiek en persoonlijke leefstijlplannen praktisch kunnen worden toegepast binnen de GGZ. Leerdoelen: 1. De deelnemer kan benoemen hoe eigen leefstijl en professionele houding van invloed zijn op het begeleiden van patiënten bij leefstijlverandering. 2. De deelnemer kan leefstijlfactoren systematisch betrekken in diagnostiek en behandeling van psychische aandoeningen, met oog voor haalbaarheid en motivatie.
Prof. Dr. W. Cahn
8. Emotieregulatie als sleutel tot herstel: een transdiagnostisch perspectief vanuit de langdurige ggz
Emotieregulatieproblemen raken het dagelijks leven en welzijn van veel mensen in de langdurige ggz, en spelen een belangrijke rol in ervaringen van psychisch lijden zoals suïcidaliteit. In deze sessie wordt Dialectische Gedragstherapie (DGT) geïntroduceerd als een transdiagnostische interventie voor emotieregulatieproblematiek binnen herstelgericht werken. Op basis van onderzoek naar de toepassing van DGT bij mensen met autisme en suïcidaliteit, wordt duidelijk dat deze benadering effectief bijdraagt aan herstel bij langdurig psychisch lijden. Besproken wordt hoe ondersteuning bij emotieregulatie kan bijdragen aan motivatie, zelfregie, verbondenheid en betekenisgeving. De deelsessie biedt ruimte voor reflectie op handelingsverlegenheid en geeft praktische aanknopingspunten voor professionals die werken met mensen met langdurig psychisch lijden.
Anne Huntjens en Mark van der Gaag
9. Beschermd Thuis als 'tussenstap' en 'veilige haven' voor mensen met EPA door intensieve begeleiding in eigen woning
Hoe kunnen mensen met EPA succesvol zelfstandig wonen? Deze bijdrage gaat in op de essentiële ingrediënten van Beschermd Thuis (BT). Wat is er nodig voor de inrichting van BT en welke randvoorwaarden en knelpunten kom je tegen? Hoe kun je deze specifieke groep cliënten het beste begeleiden? De resultaten na aanleiding van een promotieonderzoek zijn veelbelovend: BT blijkt een ‘veilige haven’ of tussenstap te zijn, zelfs voor cliënten voor wie zelfstandig wonen eerder onhaalbaar leek. Dit onderzoek leert je meer over wat er nodig is om BT vorm te geven, en geeft ook direct praktische handvatten voor begeleiders. Uiteraard is er ook ruimte om met elkaar in gesprek te gaan. Tijdens deze workshop leggen we de bevindingen uit het onderzoek (proefschrift) naast actuele praktijksituaties om direct van elkaar te kunnen leren. De leerdoelen: - Je hebt inzicht gekregen in de belangrijkste succesfactoren en knelpunten van Beschermd Thuis. - Je hebt handvatten gekregen om de opgedane kennis toe te kunnen passen in de praktijk.
Dr. Caroline van Genk
10. “Verward is zo gek nog niet”
Het helpt niet om mensen met onbegrepen gedrag uit te sluiten of te stigmatiseren. Doen we het uit angst voor het onbekende? Het zegt iets over ons onvermogen om hier goed mee om te gaan. Wat kunnen we doen om mensen die buiten de boot dreigen te vallen, weer mee te laten doen? Een zoektocht naar medemenselijkheid en handvatten voor de dagelijkse hulpverleners. En vooral: wat doen we al wel goed en wat kunnen we daarvan leren!
Gerard Lohuis
11. Sociaal-culturele verschillen bij de inzet van ervaringsdeskundigheid
Ervaringskennis en de inzet hiervan als ervaringsdeskundige wordt gekleurd door de sociaal-culturele context. Schaamte, stigma, trauma hangen samen met culturele codes en waarden. Ervaringsdeskundigen werken op basis van de waarden gelijkwaardigheid en wederkerigheid. In hoeverre dat mogelijk is en past, hangt af van de context. We zien dat cultuursensitief werken van belang is, wil ervaringsdeskundigheid goed kunnen aansluiten. En juist dat aansluiten is een kerncompetentie van ervaringsdeskundigen. In deze workshop gaan we in op cultuursensitief werken als ervaringsdeskundige. Leerdoelen: • Bewustwording van cultuurspecifieke aspecten aan ervaringskennis • Inzicht in het belang van cultuursensitief inzetten van ervaringsdeskundigheid.
Dr. Rosalie Metze en Dr. Alie Weerman
12. De hoe-wat-waar van het afbouwen van psychofarmaca
In deze deelsessie zal ingegaan worden op het afbouwen van psychofarmaca. Informatie over het waarom van minderen en stoppen, mogelijke voordelen en risico’s, en de voorwaarden voor een zorgvuldig afbouwproces komen aan bod. Daarnaast wordt aandacht besteed aan afbouwstrategieën, het herkennen van onttrekkingsverschijnselen en het belang van goede begeleiding en gezamenlijke besluitvorming. Algemene principes over afbouwen komen aan bod, wetenschappelijke studies specifiek over antipsychotica worden gebruikt om belangrijke punten te illustreren. Dit zal worden afgewisseld met de ervaringen van een ervaringsdeskundige die zelf psychofarmaca heeft afgebouwd. Na afloop van deze deelsessie: *Heeft de deelnemer inzicht in de voordelen en risico’s van minderen en stoppen met psychofarmaca. *Kan de deelnemer de randvoorwaarden voor een zorgvuldig afbouwproces beschrijven. *Kan de deelnemer algemene afbouwprincipes en -strategieën benoemen.
Dr. Stijn Crutzen en Albert Vogel